ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΝΕΤΙΚΟΥ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΠΟΛΗ ΧΑΝΙΩΝ ΣΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΜΟΝΑΔΑ

Α.1. ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ

Πρόκειται για τριώροφο κτίριο, (ισόγειο, Α΄ & Β΄ όροφοι), επί μεσαίου οικοπέδου, στο πίσω μέρος του οποίου, όπως προκύπτει από τα υπάρχοντα ίχνη, υπήρχαν και άλλα κτίσματα, τόσο σε συνέχεια με το υπάρχον σήμερα τριώροφο, όσο και μεμονωμένα, στον αύλειο χώρο του, όπου διασώζονται ακόμη λουτρά – χαμάμ.  Το μνημείο, στη διάρκεια της ζωής του, έχει υποστεί τους σεισμούς της περιοχής, χωρίς να έχει παρουσιάσει σοβαρές βλάβες. Η φιλοσοφία της μελέτης στερεωτικής αποκατάστασης είναι, το κτίριο να μπορέσει, μέσω κατάλληλων ήπιων επεμβάσεων, να αντεπεξέλθει και σε μελλοντικούς ισοδύναμους ή και μεγαλύτερους σεισμούς και να προστατευθεί από μελλοντικές βλάβες, πλην εκείνων που μπορεί να προκύψουν από μη στατιστικώς αναμενόμενα μεγέθη σεισμών.   

Α.2. ΙΣΤΟΡΙΚΑ

Α.2.1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ – ΦΑΣΕΙΣ   

Το κτίριο έχει ανεγερθεί κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας. Κατά τη διάρκεια ζωής του, έγιναν διάφορες επεμβάσεις, μετατροπές, επισκευές. Από την επιτόπια έρευνα και τις διερευνητικές τομές που πραγματοποιήθηκαν, προκύπτει ότι το σωζόμενο μέχρι σήμερα τριώροφο τμήμα έχει κατασκευαστεί σε μία μόνο φάση.     

Α.2.2. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΕΙΣΜΩΝ    

Το κτίριο, όπως προκύπτει από τον Πίνακα Σεισμών Περιοχής Χανίων& τους αντίστοιχους Χάρτες, βρίσκεται σε περιοχή με έντονη σεισμική δραστηριότητα. Οι σεισμοί που το έπληξαν στη διάρκεια ζωής του εμφανίζονται στους Ισοσεισμικούς Χάρτες [1] και τον αντίστοιχο Πίνακα Σεισμών ευρύτερης περιοχής.   

Α.2.3. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΑΛΙΟΤΕΡΩΝ ΕΠΕΜΒΑΣΕΩΝ   

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που μας διέθεσε η ιδιοκτήτρια, στο τριώροφο τμήμα του μνημείου έχουν γίνει κατά την τελευταία 50ετία οι ακόλουθες επεμβάσεις:   

-Αντικατάσταση ξύλινων πατωμάτων με πλάκες από Οπλισμένο Σκυρόδεμα.
-Αντικατάσταση ξύλινων πατοδοκών με νέες.
-Κατασκευή πλακών Ο.Σ. πάνω από υπάρχοντα ξύλινα πατώματα.
-Κατασκευή στεγών.
-Αρμολόγηση και/ ή επίχριση τοιχοποιιών.
-Κατασκευή τουαλετών.
-Κατασκευή σκάλας από Ο.Σ., η οποία μεταγενέστερα καθαιρέθηκε.
-Κατασκευή σενάζ Ο.Σ. στη στέψη των τοίχων.
-Δόμηση εσωτερικών δευτερευόντων τοίχων.
-Διάνοιξη νέων ανοιγμάτων/ φράξιμο παλαιών.
-Υδραυλικές & ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, κλπ. 
Όλες οι επεμβάσεις έγιναν στο πλαίσιο των απαιτήσεων χρήσεως, αλλά, όπως εύκολα διαπιστώνεται, χωρίς κεντρικό και συνολικό σχεδιασμό. 

Α.3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Φ. Ο. – ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Όπως και άλλα κτίρια της εποχής, ο φορέας του κτιρίου αποτελείτο αρχικά από φέρουσα τοιχοποιία από αργούς λίθους, (κατακόρυφα φέροντα στοιχεία), και ξύλινα πατώματα από ξύλινες πατοδοκούς και σανίδωμα, (οριζόντια φέροντα στοιχεία). Σήμερα, τα οριζόντια φέροντα στοιχεία αποτελούνται τόσο από ξύλινα πατώματα, όσο και από πλάκες Ο.Σ. Πιο κάτω, γίνεται αναλυτική περιγραφή του Φέροντα Οργανισμού του μνημείου και της υπάρχουσας κατάστασης, ανά δομικό μέλος.   

Α.3.1.  ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ   

Όπως προκύπτει από τη μελέτη των Γεωλογικών Χαρτών του ΙΓΜΕ, φύλλο Χανιά, κλίμακα 1: 50.000, το έδαφος αποτελείται από βραχώδεις σχηματισμούς μεγάλου πάχους με ικανοποιητικά γεωμηχανικά χαρακτηριστικά[2].   

Από τη μακροσκοπική εξέταση των εδαφικών υλικών των δύο διερευνητικών τομών που πραγματοποιήθηκαν για τις ανάγκες της μελέτης στην περιοχή της θεμελίωσης στις θέσεις τις υποδεικνυόμενες στα σχέδια[3] και την αντίστοιχη εργαστηριακή διερεύνηση των δειγμάτων που ελήφθησαν, το έδαφος επιφανειακά  αποτελείται από πρόσφατες χαλαρές αποθέσεις καστανού χρώματος τύπου CL με φυσική υγρασία κάτω από το όριο πλαστικότητας.[4]   

Τα εδαφικά δείγματα δεν είναι απολύτως αντιπροσωπευτικά, καθώς ελήφθησαν από σχετικά επιφανειακή στρώση, λόγω αδυναμίας λήψεως δειγμάτων σε μεγαλύτερο βάθος, εξαιτίας λιθόστρωσης που ανιχνεύτηκε κατά τη διάνοιξη του ορύγματος σε βάθος 1.00μ. περίπου από το δάπεδο της αυλής. Ως εκ τούτου, τα ερευνητικά ορύγματα περιορίστηκαν σε αυτό το βάθος, προκειμένου να μην προκληθεί διατάραξη των θεμελίων του κτιρίου, λόγω και της όχι τόσο καλής κατάστασης της τοιχοποιίας του. Περαιτέρω διερεύνηση προτείνεται να γίνει στη φάση αποκατάστασης του κτιρίου, αφού στερεωθεί η ανωδομή.    

Α.3.2.  ΤΟΙΧΟΠΟΙΙΑ   

Από τη μακροσκοπική παρατήρηση των τοιχοποιιών και τις διερευνητικές τομές, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με απόλυτο σεβασμό και χωρίς να προκληθεί ζημιά στο μνημείο, και μετά από συνεννόηση με τις αρμόδιες Υπηρεσίες του ΥΠ.ΠΟ., προέκυψαν τα ακόλουθα συμπεράσματα:   

Το κτίριο έχει δομηθεί με αργολιθοδομή από επιτόπια υλικά, κυρίως από ψαμμίτη (αμμουδάρα κατά τους ντόπιους) και μαργαϊκό ασβεστόλιθο. Η οικοδόμηση έγινε χωρίς ιδιαίτερη επιμέλεια και με μικρούς κατά κανόνα λίθους, με το σκεπτικό, όπως υποθέτουμε, να επιχρισθούν οι τοίχοι εν συνεχεία.   

Οι γωνιακές συνδέσεις των τοίχων, η περίμετρος των ανοιγμάτων και τα τόξα  έχουν δομηθεί με λαξευτό πωρόλιθο, ενώ από πωρόλιθο είναι και τα γείσα. Επίσης, διάσπαρτους λίθους από πωρόλιθο βρίσκουμε ανεπίχριστους στην όψη του κτιρίου στο ισόγειο.   

Το κονίαμα δόμησης, όπως προκύπτει από πρόχειρη εργαστηριακή διερεύνηση, αποτελείται από ιλύτη, ασβεστίτη, αλλά κυρίως από χαλαζία, καθώς και λίγους άστριους.   

Α.3.3.  ΣΤΕΓΕΣ   

Τμήμα του κτιρίου καλύπτεται σήμερα με στέγες από γαλλικά κεραμίδια από μεταγενέστερη επέμβαση.   

Α.3.4. ΠΑΤΩΜΑΤΑ   

Τα πατώματα αποτελούνται σήμερα από ξύλινες πατοδοκούς και τάβλες, εκτός από το πάτωμα του Α΄ ορόφου, (οροφή ισογείου), που είναι από Ο.Σ. Πάνω στα  ξύλινα δάπεδα των ορόφων έχουν κατασκευασθεί πλάκες από οπλισμένο σκυρόδεμα πάχους 10εκατ. περίπου, ενώ υπάρχει και ξύλινο πατάρι στο Β΄ όροφο από μεταγενέστερη επέμβαση.   

Α.3.5. ΚΛΙΜΑΚΕΣ   

Οι κλίμακες των ορόφων είναι ξύλινες κατασκευασμένες πρόσφατα, εκτός από αυτήν που οδηγεί από το ισόγειο στον Α΄ όροφο που είναι από Ο.Σ. και την εξωτερική σκάλα που οδηγεί από την αυλή στον Α΄ όροφο, που είναι κατά το κατώτερο τμήμα της πέτρινη.   

Α.4. ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ – ΔΙΑΓΝΩΣΗ  (βλάβες/ φθορές, αιτιολόγηση)

Α.4.1. ΓΕΝΙΚΑ   

Με τη λεπτομερή αρχιτεκτονική και στατική αποτύπωση, (σχέδια ΠΑΘ-01 έως ΠΑΘ-12), τεκμηριώθηκε η παθολογία του κτιρίου. Η αποτύπωση της παθολογίας βασίσθηκε στη μακροσκοπική μελέτη των ερευνητικών τομών που διενεργήθηκαν όπου ήταν εφικτό [5] και στη στατική και αρχιτεκτονική τεκμηρίωση και μελέτη των δομικών μελών και συστημάτων του μνημείου, καθώς και των προσθηκών ή τροποποιήσεων.   

Όπως προέκυψε από την αποτύπωση της παθολογίας αλλά και επιβεβαιώθηκε από τις ερευνητικές τομές, το κτίριο δεν παρουσιάζει σοβαρές βλάβες, όπως υποχώρηση, ολίσθηση, απώλεια μάζας, σύνθλιψη, διόγκωση, απόκλιση από την κατακόρυφο, βαθιές βαριές ρηγματώσεις, κατάρρευση γωνιών, ή άλλες εκτός επιπέδου πολύ σοβαρές βλάβες, πλην κάποιου τοίχου στο πίσω μέρος του συγκροτήματος που έχει καταρρεύσει κατά ένα τμήμα του. Λόγω των  σεισμών που το έχουν πλήξει στη διάρκεια της ζωής του, των κατασκευαστικών παραλείψεων και ατελειών, (έλλειψη κυρίως ισχυρών οριζόντιων διαζωμάτων), των κατερχομένων υδάτων, της παλαιότητας, αλλά και της χωρίς κεντρικό και συνολικό σχεδιασμό επισκευής και συντήρησης, αυτά που σήμερα σε αδρές γραμμές παρατηρούνται, είναι:   

  • ρηγματώσεις μικρού ως και μεγάλου εύρους, εξωτερικά και εσωτερικά, λοξές, κατακόρυφες και οριζόντιες
  • πτώση και φθορές επιχρισμάτων – κονιαμάτων κυρίως στο χαμάμ και τους τοίχους της αυλής, αλλά και στις υπόλοιπες όψεις
  • προβλήματα στις στέγες
  • σήψη – κοίλιασμα του μεγαλύτερου μέρους των ξύλινων πατοδοκών, που δεν πληρούν από πλευράς διατομών τις απαιτήσεις του ισχύοντος  Κανονισμού, κλπ. 

Τα προβλήματα κατατάσσονται σε 3 Κατηγορίες: δομικά, (προερχόμενα από δυναμικές φορτίσεις, ή λάθος επισκευές, οικοδομικά (από παλαιότητα ή εξωγενείς παράγοντες όπως καιρικές συνθήκες, κλπ.) και αισθητικά.   

Τα αίτια στα οποία οφείλονται τα προβλήματα του κτιρίου, κατατάσσονται στις παρακάτω 5 κατηγορίες:   

1)         Ελλείψεις – παραλείψεις αρχικής δόμησης, όπως χρήση μικρών λίθων & έλλειψη ισχυρών οριζόντιων διαζωμάτων.
2)         Εσφαλμένη επιλογή δομικών υλικών και τεχνικών επισκευής.
3)         Γήρανση μεμονωμένων στοιχείων λόγω παλαιότητας, ελλιπή συντήρηση.
4)         Δυναμικές φορτίσεις προερχόμενες από Σεισμό.
5)         Κατερχόμενα ύδατα.
 

Α.4.2. ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ     

Κατά κατηγορία, τα προβλήματα που εντοπίσθηκαν στο μνημείο και τα αίτια στα οποία οφείλονται έχουν ως ακολούθως:    

Α.4.1.  ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ   

Εκτιμούμε ότι δεν παρουσιάζονται προβλήματα στη θεμελίωση του κτιρίου, καθώς η τοιχοποιία του δεν εμφανίζει προβλήματα χαρακτηριστικά καθιζήσεων από ανεπάρκεια θεμελίωσης ή  υπεδάφους, όπως ρωγμές, κ.ο.κ.   

Εάν λάβουμε υπόψη το χρόνο κατασκευής του, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι οι διαφορικές καθιζήσεις έχουν σήμερα ολοκληρωθεί.   

Α.4.2.  ΤΟΙΧΟΠΟΙΙΕΣ   

Οι τοιχοποιίες δεν παρουσιάζουν εν γένει ετοιμορροπία, ενδείξεις διαρροής της μάζας, εκτός επιπέδου εκτεταμένες μετακινήσεις, κλπ., ή άλλες σοβαρές βλάβες, αλλά μόνο ρηγματώσεις, αποκολλήσεις, διάκενα, ενώ εμφανίζονται πολλές φθορές στα κονιάματα και επιχρίσματα.   

Οι χαρακτηριστικότερες και καθοριστικές για τη στατική επάρκεια ζημιές στην τοιχοποιία, είναι οι ρωγμές που παρουσιάζονται στα σχέδια παθολογίας.   

Α.4.3. ΣΤΕΓΕΣ   

Οι Στέγες δεν παρουσιάζουν γενικά προβλήματα ετοιμορροπίας, υποχωρήσεων, κοιλιάσματος, καταπτώσεων, ή άλλων σοβαρών βλαβών.   

Α.4.4.  ΠΑΤΩΜΑΤΑ   

Τα πατώματα δεν εμφανίζουν εν γένει σοβαρά προβλήματα όπως πτώση, καθολικό κοίλιασμα ή ετοιμορροπία, οπωσδήποτε όμως παρουσιάζουν βέλη κάμψεως στο μέσον τους, όπου εμφανίζονται οι μεγαλύτερες ροπές. Από τη μακροσκοπική έρευνα, διαπιστώνεται ότι τόσο οι παλαιές, όσο και οι από νεώτερη επέμβαση ξύλινες πατοδοκοί, σε μεγάλο μέρος τους παρουσιάζουν τοπικές αποσαθρώσεις, αποφλοιώσεις, απώλεια των ζωτικών χυμών & ελαίων, ρηγματώσεις, κ.ά., ενώ από τον έλεγχο στατικής επάρκειας προκύπτει ανεπάρκεια των υπαρχουσών διατομών των πατοδοκών λόγω και των μεγάλων μεταξύ τους αποστάσεων.[6]   


[1] Παπαζάχος Β., Παπαϊωάννου Χ., Παπαζάχου Κ., Σαββαΐδης Α., Άτλας Ισοσεισμικών Χαρτών
[2] Κατηγορία εδάφους Α σύμφωνα με τον Ε.Α.Κ. έδαφος ιδιαίτερα ευμενές από άποψη σεισμικής απόκρισης του φορέα.
[3] και οι δύο τομές έγιναν στον αύλειο χώρο, η μεν ΔΤ01 βόρια και σε επαφή με το τριώροφο, η δε ΔΤ02 νότια σε επαφή με το μεσότοιχο
[4] βλ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ, ΕΔΑΦΟΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
[5] Σημειωτέον ότι, επειδή οι όψεις του κτιρίου είναι σε μεγάλο μέρος του επιχρισμένες ή πρόχειρα επισκευασμένες, η Μελέτη έχει αποτυπώσει και λάβει υπόψη μόνο τις ορατές ρωγμές και όχι αυτές που ενδεχομένως υπάρχουν αλλά δεν εμφανίζονται πάνω στο επίχρισμα ή στις εξωτερικές επιφάνειες του κτιρίου. Επιπλέον, ας σημειωθεί ότι δεν μας είναι γνωστά οι ρωγμές και τα διάκενα στο εσωτερικό της τοιχοποιίας.

Β. ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΑΝΤΟΧΕΣ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ  (ΦΕΡΟΥΣΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ)

Ο υπολογισμός των επιτρεπομένων τάσεων και αντοχών των λιθοδομών έγινε με βάση τη διεθνή βιβλιογραφία, τη μακροσκοπική έρευνα και τα εργαστηριακά αποτελέσματα ανάλογων κατασκευών   

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ – ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Από τη σύγκριση Παθολογίας – αποτελεσμάτων Ανάλυσης, προκύπτει η άμεση συσχέτιση των περιοχών εμφάνισης και μορφής των αστοχιών με τις περιοχές ανάπτυξης μεγίστων τάσεων στο Προσομοίωμα. Η εικόνα των τάσεων είναι συμβατή και με τη συνολική δομική λειτουργία του φέροντος οργανισμού του κτιρίου. Από τη σύγκριση τάσεων ανάλυσης και αντοχών δεν προκύπτουν υπερβάσεις των επιτρεπομένων τάσεων.

ΣΤΟΙΧΕΙΟΘΕΤΗΣΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΣ

Είναι ευνόητο ότι, λόγω της παλαιότητας του κτιρίου, των σεισμικών δονήσεων που έχουν επιδράσει επάνω του κατά τη διάρκεια της ζωής του και των επισκευαστικών επεμβάσεων με ασύμβατα υλικά & τεχνικές, το μνημείο δεν είναι σε κατάσταση διατήρησης χωρίς επεμβάσεις βελτίωσης – αποκατάστασης των στοιχείων του φέροντος οργανισμού. Επιπλέον, η προβλεπόμενη χρήση του κτιρίου, δημιουργεί την ανάγκη επεμβάσεων, τόσο βελτιωτικών, όσο και ενισχυτικών στο φέροντα οργανισμό του κτιρίου. Η μη ύπαρξη πολύ σοβαρών και εκτεταμένων βλαβών, πιθανόν να δηλώνει ότι η κατασκευή έχει χρησιμοποιήσει μέρος των περιθωρίων του συντελεστή ασφαλείας του και δε θα πρέπει να θεωρηθεί ότι το κτίριο σε επόμενο σεισμό θα έχει εξίσου καλή απόκριση. Επίσης, η μη εξέλιξη διαχρονικά των βλαβών δε σημαίνει μη επικινδυνότητα, καθώς, με δυναμική καταπόνηση, ανάλογα και με τα εκάστοτε χαρακτηριστικά του σεισμού, μπορεί να υπάρξει εξέλιξη του φαινομένου και αστοχία. Ως εκ τούτου, κάποιες, «μινιμαλιστικές» και «ήπιες», επεμβάσεις, δέον όπως κριθούν αναγκαίες για τη βελτίωση – ενίσχυση του Φορέα. Οι βελτιωτικές επεμβάσεις πρέπει να σχεδιασθούν με γνώμονα την παρθενική αποκατάσταση του φορέα και τη βελτίωση απόκρισής του σε σεισμούς, ενώ οι ενισχυτικές πρέπει να σχεδιασθούν με γνώμονα την αποφυγή τροποποίησης της δυναμικής συμπεριφοράς του Φ.Ο. Η βελτίωση της απόκρισης σε σεισμούς θα γίνει με τρόπο που θα εισάγει νέες δυνάμεις που θα επιδράσουν ευνοϊκά στα φέροντα στοιχεία του φορέα και θα αναβαθμίσουν την πλαστιμότητα του κτιρίου. Βασικός γνώμονας για τις βελτιωτικές επεμβάσεις είναι η προ των επεμβάσεων ανάλυση του φορέα που πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο των πεπερασμένων στοιχείων, (έλεγχος υπάρχοντος), για δε τις ενισχυτικές, η μετά τις επεμβάσεις ανάλυση, που γίνεται λαμβανομένων υπόψη των επεμβατικών εργασιών. Έτσι, η αντιμετώπιση της στατικής επάρκειας του φορέα του μνημείου, έχει τα πιο κάτω βασικά σκέλη:

(α) Την βελτίωση – ενίσχυση  του υφιστάμενου φορέα του μνημείου και κυρίως των συνδέσεων των τοιχοποιιών.
(β) Την αναβάθμιση του φορέα ώστε να είναι συμβατός με τις απαιτήσεις φορτίων λόγω της χρήσης του.
(γ) Τις επεμβάσεις για την άρση των συσσωρευτικών επιδράσεων των διαφόρων σεισμών που έχουν δημιουργήσει δυσμενείς επιδράσεις στα στοιχεία του φέροντος οργανισμού.    

Για την επιλογή των λύσεων, έχουν ληφθεί υπόψη:

  • Η γενική εικόνα του κτιρίου και το γεγονός ότι, εφόσον δεν έχουν γίνει καταρρεύσεις, αποδεικνύεται ότι το κτίριο έχει σήμερα συντελεστή ασφαλείας ίσο με τη μονάδα.
  • Η βελτίωση των μηχανικών χαρακτηριστικών και της παραμένουσας αντοχής των επί μέρους στοιχείων-συστημάτων του φορέα, αλλά κυρίως η βελτιστοποίηση της λειτουργίας του φορέα & της συμπεριφοράς του κτιρίου σε σεισμό.
  • Η εξασφάλιση της διαφραγματικής λειτουργίας, που θα οδηγήσει στην αναβάθμιση της αντισεισμικής του συμπεριφοράς με τις ελάχιστες δυνατές επεμβάσεις.

Συνοπτικά, τα μέτρα που προτάθηκε να ληφθούν είναι τα ακόλουθα:

  •   αποκατάσταση συνέχειας φορέα καθώς και βελτίωση αντοχών, μέσω Καθολικού Αρμολογήματος & Ενέματος/ Τοπικών Σφραγίσεων, Ενεματώσεων & Συρραφών των Ρωγμών – αποκολλήσεων/ Οπλισμένου  Επιχρίσματος.
  •    δημιουργία άκαμπτων, κατά το δυνατό, οριζόντιων δίσκων στις στάθμες στέγης – πατωμάτων και αγκύρωσή τους στις τοιχοποιίες, για μείωση των τάσεων & μετακινήσεων στους τοίχους, καθώς η κατανομή των φορτίων θα είναι ομοιόμορφη, ο δε δίσκος δε θα επιτρέπει τις μετακινήσεις των τοίχων.

Γ. ΣΤΕΡΕΩΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

  • Καθαρισμός επιχρισμάτων, κονιαμάτων 
  • Βαθύς καθαρισμός αρμών με κατάλληλα εργαλεία χειρός (ξέστρα λιθοξόου, ψήκτρες, κλπ.) 
  • Διεύρυνση των χειλέων των Ρωγμών 
  • Διάνοιξη, βαθιά στο σώμα της λιθοδομής οπών Φ15mm ανά 0.30m και τοποθέτηση πλαστικών σωληνίσκων
  • Σφράγιση χειλέων ρωγμών, οπών, κλπ, με υδραυλικό κονίαμα 
  • Εισαγωγή λεπτόρρευστου Υδραυλικού συγκολλητικού ενέματος σταθερής σύνθεσης από το κατώτερο σωληνάκι με σταθερή πίεση, μέχρις ότου το ένεμα αρχίσει να ρέει από τον αμέσως υπερκείμενο σωλήνα, δέσιμο σωλήνα εισαγωγής, κ.ο.κ.
  • Καθαρισμός επιφάνειας τοιχοποιίας από τυχόν υπερχειλίσεις
  • Καθαρισμός όλης της τοιχοποιίας με πεπιεσμένο αέρα & υδροβολή
  •  κατά μήκος των ΡΗΓΜΑΤΩΣΕΩΝ
  • Λιθοσυρραφή βαθιών ρηγματώσεων μεγάλου εύρους 
  • ΑΝΑΚΤΗΣΕΙΣ/ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΛΙΘΩΝ
  • ΟΠΛΙΣΜΕΝΟΣ ΜΑΝΔΥΑΣ – ΕΠΙΧΡΙΣΕΙΣ
  • Βαθύ καθολικό αρμολόγημα με υδραυλικό κονίαμα σε 3 στρώσεις με προσθήκη ινών πολυπροπυλενίου και ανόργανου στεγανωτικού μάζης
  • Αποξήλωση υπαρχόντων πατοδοκών λόγω αποσάθρωσης και αδυναμίας να καλύψουν τις απαιτήσεις των Κανονισμών
  • Εξυγίανση και διαμόρφωση της περιοχής εδράσεως των πατοδοκών
  • Επάλοιψη ξυλείας με συντηρητικό ξύλου
  • Τοποθέτηση πατοδοκών/ τοποθέτηση εγκάρσιων δοκίδων 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Χάρτης της Βενετίας, 1964
  • Διακήρυξη του Άμστερνταμ, 1975
  • Σύμβαση της Γρανάδας, 1985
  • ICCROM-IZIIS, Συστάσεις Διεθνούς Συνεδρίου, Γιουγκοσλαβία 1985
  • Ashurst, Practical Building Conservation, English Heritage Technical Handbook, The Architectural Press Ltd, London
  • Βαρουτά – Φλώρου Ε., Αποκατάσταση τριών διατηρητέων μνημείων ιδιοκτησίας ΥΠ.ΠΟ. , στο Τεχνική Περιοδική Έκθεση ΥΠ.ΠΟ., Αθήνα 1984
  • Βαρουτά – Φλώρου Ε. Περί των Μνημείων της Νεώτερης Ελλάδος, στο Πρακτικά Διεθνούς Συνεδρίου «Ο Όλυμπος στους Αιώνες», Ελασσόνα 1994
  • Βιντζηλαίου Ε., Ανασχεδιασμός μετά από τις επεμβάσεις, στο Διημερίδα για επεμβάσεις σε παλαιά κτίρια από Τοιχοποιία, εκδ. Σ.Π.Μ.Ε., Αθήνα 2000
  • Duval G., Restauration et Reutilisation des Monuments Anciens, Techniques Contemporaines, Mardaga 
  • Εκδοτική Αθηνών, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους
  • Ε.Μ.Π., Συστάσεις για επισκευές κτιρίων βλαμμένων από σεισμό, Αθήνα, 1978
  • Ε.Μ.Π., Ε.Ω.Σ., Η Μηχανική της Τοιχοποιίας, Αθήνα 1986
  • Ε.Μ.Π., Ε.Ω.Σ., Προσθήκες σε μονώροφα από Τοιχοποιία, 1986
  • Ε.Μ.Π./ Γ8-ΥΠΕΧΩΔΕ, Επεμβάσεις σε κτίρια από Τοιχοποιία, Αθήνα 1986
  • Ε.Μ.Π./ Υ.Δ.Ε., Σχέδιο Kανονισμού για τον Yπολογισμό κτιρίων από Τοιχοποιία
  • Ε.Μ.Π./ Ε.Ω.Σ./ ΥΠ.ΠΟ., (Δ/νση Αναστήλωσης Βυζαντινών-Μεταβυζαντινών Μνημείων, Δ/νση Πολιτιστικών Κτιρίων & Αναστηλώσεως Νεώτερων Μνημείων), Ερευνητικό πρόγραμμα Εφαρμοσμένη Έρευνα στις Ενισχύσεις Τοιχοποιίας, 1989
  • Fielden Β., Conservation of Historic Buildings
  • Ιωαννίδης Π., Οι στέγες στην Οικοδομή, Αθήνα 1984
  • Κωστέας Α., Σιδηρά Δομικά Έργα, Τ.Ε.Ε.
  • Κοσμόπουλος H., Η Στατική και Δυναμική Αντισεισμική Θεωρία και η Εφαρμογή της στην Πράξη, Αθήνα 1969
  • Κούκης Γ., Σαμπατακάκης Ν., Τεχνική Γεωλογία, εκδ. Παπασωτηρίου, 2002
  • Lizzi F., The Static Restoration of Monuments, Safep Publisher
  • Μαστρογιάννης Ε., Μηχανική των Υλικών, Αθήνα 1999
  • Mottram J.T., Shaw C.T., Using Finite Elements in Mechanical Design, εκδ. McGraw-Hill, London 1996
  • Μιλτιάδου-Fezans Ν., Etudes des coulis hydrauliques pour la reparation et le renforcement des structures et des monuments historiques en maconnerie στο «Etudes et recherches des Laboratoires des Ponts et Chaussees», 1991
  • Μπίρης Κυπρ., Οικοδομική : Τοιχοποιίαι & Συναφείς Κατασκευαί, Πατώματα, Ξύλιναι Χονδροκατασκευαί, Αθήνα 1961
  • Marconi Ρ., Il Restauro Delle Construzioni in Muratura / Problemi Metodologici e Tecniche di Consolidamento , 3 Corso ASSIRCCO, 1980
  • Παπαδρακάκης Μ., Ανάλυση φορέων με τη μέθοδο των Πεπερασμένων Στοιχείων, Αθήνα 1996 
  • Παπαζάχος Β., Παπαϊωάννου Χ., Παπαζάχου Κ., Σαββαΐδης Α., Άτλας Ισοσεισμικών Χαρτών, 1997 
  • Παπαζάχος Β., Παπαϊωάννου Χ., Παπαζάχου Κ., Οι Σεισμοί της Ελλάδας, εκδ. Ζήτη, 1989 
  • Penelis G., Papayianni J., Karaveziroglou M., Pozzolanic Mortars for repair of Masonry Structures, στο Structural Repair and Maintenance of Historical Buildings, εκδ. Computational Mechanics Publications, 1989, σ. 161-169 
  • Penelis G., Papayianni J., Karaveziroglou M., Grouts for repairing and strengthening old masonry structures, στο Structural Repair and Maintenance of Historical Buildings, εκδ. Computational Mechanics Publications, 1989 
  • Ραπτάκη Ι., Μαθήματα Οικοδομικής, Αθήναι, 1892 
  • Rybicki R., Βλάβες Δομικών Έργων, τ. Ι, ΙΙ
  • Σταθάκης Ε., Λαγγιώτης Χ., Τα Δομικά Υλικά & οι Εφαρμογές τους, τ. Ι., Αθήνα, 1967
  • Σπανός Χρ., Η Μηχανική της Άοπλης & Ωπλισμένης Τοιχοποιίας, διπλωματική Εργασία Ε.Μ.Π., 1986 
  • Σπυρόπουλος Π., Το Χρονικό των Σεισμών της Ελλάδος, εκδ. Δωδώνη 1998
  • Σωτηριάδης Μ., Η εφαρμογή της Αντισεισμικής Θεωρίας εις τον Υπολογισμόν και την Κατασκευήν, 1956
  • Τάσιος Θ., Ε.Ω.Σ., Ε.Μ.Π., Η Μηχανική της Τοιχοποιίας, 1986
  • Tassios T.P., Vachliotis C., Spanos C., , In Situ Strength Measurements of Masonry Mortars, N.T.U.A., 1989
  • Τάσιος Θ., Επιτόπου Αποτίμηση της Αντοχής των Υλικών της Τοιχοποιίας Σεμινάριο Ε.Ο.Κ. / COMETΤ/ Ε.Μ.Π., 1991
  • ΤΕΕ, Σπανός Χρ., Σπιθάκης Μ., Τρέζος Κ., Μέθοδοι για την επιτόπου αποτίμηση των χαρακτηριστικών των υλικών στο «Πρακτικά διδακτικά Εγχειρίδια», Αθήνα 2002
  • TEE, Θηραϊκή γη & σιμέντα, ΔΟΚΙΜΑΙ των Ελληνικών Δομήσιμων υλών
  • ΥΠΕΧΩΔΕ/ Ο.Α.Σ.Π., Ελληνικός Αντισεισμικός Κανονισμός Ε.Α.Κ., 2000
  • ΥΠ.ΠΟ., Αναστήλωση Βυζαντινών Μεταβυζαντινών Μνημείων, Θεσσ. 1985
  • ΥΠ.ΠΟ./ Ε.Μ.Π.-Ε.Ω.Σ., Διεθνές Συνέδριο, Επισκευή και Ενίσχυση Λιθοδομών, Αθήνα, 1988
  • International Assοssiation of Eng΄g Geology, Τεχνική Γεωλογία & Αρχαία Μνημεία, 1988)
  • ICCROM/ ΥΠ.ΠΟ./ Ε.Μ.Π., Επισκευή και Ενίσχυση Λιθοδομών, 1989
  • ITECOM-COMETT II/ Ε.Μ.Π., Τεχνικές καινοτομίες στη συντήρηση των δομικών υλικών των μνημείων, Νοεμ.1991
  • ITECOM-COMETT II/ Ε.Μ.Π., Υλικά και τεχνικές σταθεροποίησης, στερέωσης, προστασίας και συντήρησης της  Πέτρας,  Μάρτ. 1992 
  • ITECOM-COMETT II/ E.M.Π., Η Συντήρηση των Δομικών Υλικών των Μνημείων από Ιστορική, Αρχιτεκτονική, Δομοστατική, Τεχνολογική, Περιβαλλοντική άποψη, 1992
  • ITECOM-COMETT II/ Ε.Μ.Π., Τεχνικές καινοτομίες στη συντήρηση των δομικών υλικών των μνημείων, Μάης 1993
  • Σ.Π.Μ.Ε., ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ για Επεμβάσεις σε Παλαιά Κτίρια από τοιχοποιία, Ιανουάριος 2000
  • ICOMOS/ ΙΓΜΕ/ ΥΠ.ΠΟ., Ο Δομικός Λίθος στα Μνημεία, 9/11/2001
  • ΥΠ.ΠΟ. Σύλλογος Διπλωματούχων Μηχανικών, Α΄ Πανελλήνιο Συνέδριο Αναστηλώσεις των Αρχαίων – Βυζαντινών – Μεταβυζαντινών & Νεώτερων Μνημείων, Αθήνα, 21-22 Νοεμβ. 2002)
  • Φλώρος Κ., Σεισμός και Μνημεία Βλαπτικές επεμβάσεις στα πλαίσια των έργων Αποκατάστασης Μνημείων, Πρακτικά Συνεδρίου «Ιστορία και Προβλήματα Συντήρησης της Μεσαιωνικής πόλης της Ρόδου», Αθήνα 1992